WYSOWA ZDRÓJ
SERWIS W TRAKCIE REALIZACJI - ZAPRASZAMY WKRÓTCE

Reklama: reklama@wysowa-zdrój.info

Położenie geograficzne

Wysowa-Zdrój położona jest w południowo-zachodniej, najwyższej części Beskidu Niskiego. Według Kondrackiego jest to prowincja Karpaty Zachodnie, podprowincja Zewnętrzne Karpaty Zachodnie, makroregion Beskidy Środkowe, mezoregion Beskid Niski. Miejscowość położona jest nad rzeką Ropą, której źródła znajdują się na terenie wsi. Zagospodarowana część Wysowej znajduje się w dolinie, z trzech stron ograniczonej wzniesieniami górskimi. Wysowa położona jest w strefie klimatów górskich oraz strefie wysokiego odsetka lasów. Południowa część wsi położona w strefie wododziałowej Karpat. Powierzchnia wsi wynosi ok. 20 km2, co stanowi ok. 7% gminy Uście Gorlickie.

Położenie administracyjno-polityczne

Wysowa-Zdrój znajduje się w południowej Polsce, w województwie małopolskim. Należy do powiatu gorlickiego, będącego najdalej wysuniętym na południowy wschód powiatem województwa. Położona jest na południowym zachodzie powiatu, na południu gminy Uście Gorlickie, która jest jedną z największych pod względem powierzchni gmin w Polsce. Gmina Uście Gorlickie graniczy od zachodu z gminą Krynica położoną w powiecie nowosądeckim, od południa z powiatem Bardejovskim znajdującym się na Słowacji, od zachodu z gminą Sękowa oraz od północy z gminą Ropa i gminą Gorlice. Wsie, otaczające Wysową, to od zachodu Izby i Ropki, od południa Blechnarka i słowackimi Cigelką, Vysnym Tvarozcem i Stebnicka Hutą, od zachodu Regietów i od północy Hańczowa. 10 km na północ znajduje się miejscowość gminna Uście Gorlickie. Wieś znajduje się w historycznej Galicji, w średniowieczu przebiegał przez nią ważny szlak kupiecki na Węgry.

Położenie komunikacyjne

Wysowa-Zdrój położona jest przy drodze powiatowej biegnącej do Uścia Gorlickiego, gdzie rozgałęzia się w kierunku drogi wojewódzkiej nr 977 w kierunku przejścia granicznego ze Słowacją w Koniecznej oraz w kierunku drogi krajowej nr 28 prowadzącej do Gorlic lub Nowego Sącza - jest to jedyny ciąg komunikacji prowadzący do wsi. Dostępność czasowa: dla autobusów PKS z Gorlic wynosi 1h, z Nowego Sącza 1,5h, dla prywatnych busów z Gorlic - 45 minut. Brak bezpośredniego połączenia autobusowego z Krakowem, stolicą województwa, natomiast istnieje jedno połączenie dziennie ze stolicą województwa podkarpackiego, Rzeszowem. Najbliższe lotnisko o znaczeniu krajowym i międzynarodowym znajduje się w podkrakowskich Balicach, oddalonych o około 150 km od Wysowej. Najbliższa stacja kolejowa położona jest w odległym o 28 km Grybowie. W miejscowości znajdują się dwa turystyczne przejścia graniczne. 2 km na północ od Wysowej przebiega turystyczny Główny Szlak Wschodniobeskidzki.

Położenie gospodarcze

Wysowa-Zdrój położona jest w zasięgu oddziaływania czterech ośrodków miejskich: położonych na północny wschód w odległości 37 km Gorlic, na północny zachód w odległości 28 km i 50 km odpowiednio Grybowa i Nowego Sącza oraz odległej o 20 km na zachód Krynicy. Wysowa-Zdrój jest położona w karpackim pasie uzdrowisk w odległości 20 km od uzdrowiska w Krynicy oraz 25 km od uzdrowiska Bardejovskie Kupele, położonego na Słowacji. Przez teren wsi przebiega karpacki Szlak Architektury Drewnianej. Wysowa leży pomiędzy dwoma wsiami posiadającymi stadniny koni - Regetowem i Izbami. 12 km na północ znajduje się Zbiornik Klimkowski o ważnych funkcjach rekreacyjnych i gospodarczych. 2 km na północ od Wysowej we wsi Haczowa znajduje się Zespół Szkół Rolniczych. Około 20 km na wschód, w Koniecznej znajduje się przejście graniczne ze Słowacją. Miejscowość sąsiaduje od południa z wsiami słowackimi o lepiej rozwiniętej infrastrukturze turystycznej.

Geologia

Obszar znajduje się w obrębie jednostki geologicznej Karpat zwaną płaszczowiną magurską. Podłoże zbudowane jest ze skał osadowych tzw. fliszu karpackiego, powstałego w wyniku fałdowania warstw leżących na dnie Oceanu Tetydy na przełomie oligocenu i miocenu, jako nasunięcia płaszczowinowe. Utwory fliszowe składają się z naprzemianlegle położonych warstw piaskowców, żwirów i iłów. W okolicach Wysowej płaszczowina magurska posiada budowę łuskową i zbudowana jest z serii piaskowcowo-łupkowych. Grzbiety założone są na bardzo twardych piaskowcach magurskich, dolina Ropy natomiast wycięta jest w mało odpornych seriach piaskowcowo-łupkowych. W tej części Karpat występuje budowa inwersyjna: grzbiet Chełmu - Suchej Homoli - Polany - Koziego Żebra położony w kierunku północno-wschodnim od Wysowej cechuje się synklinalnym ułożeniem warstw skalnych, natomiast dolina Ropy, jak i cała Wysowa, położona jest w antyklinie. Położone po stronie południowo wschodniej wzniesienia Jaworu, Lackowej i Ostrego Wierchu odznaczają się monoklinalnym ułożeniem warstw skalnych. Utwory doliny Ropy są słabo przepuszczalne.

Rzeźba terenu

Wysowa położona jest w prowincji Karpaty Zachodnie, podprowincji Zewnętrzne Karpaty Zachodnie, w makroregionie Beskidy Środkowe wg Kondrackiego, wg innych opracowań zwanego Beskidem Niskim. Miejscowość znajduje się w dolinie Ropy (wypływającej ze zbocza Jaworzynki - 869 n.p.m.) na wysokości 500-550 m n.p.m. Występują tu niewysokie kopulaste grzbiety górskie ułożone równoległe do siebie oraz niskie, łatwo dostępne przełęcze. Wzniesienia otaczające wieś grupują się w dwa podstawowe pasma Hańczowskich Gór Rusztowych: od północnego wschodu pasmo Polany - Koziego Żebra (847 m n.p.m.) - Jaworzynki (869 m) - Wysoty (788 m) oraz od południowego zachodu pasmo Biała Skała (903 m n.p.m.) - Ostry Wierch (938 m) - Jawor (720 m), oraz położonej bardziej na zachód Lackowej (997 m n.p.m.), będącej najwyższym szczytem polskiej części Beskidu Niskiego. Od południa pasma dolina kończy się wzniesieniami głównego pasma wododziałowego polskich Karpat - nad wsią Blechnarka szczyt Staviska (714 m) przełęcz Wysowska (610 m n.p.m.), a na zachód od niej w wododziale wznoszą się Płaziny (852 m), Czereszla (722 m), Jawor (720 m) i Cigielka (807 m). Około 6 km na południe od Wysowej znajduje się najwyższy szczyt Beskidu Niskiego - Busov (1001 m n.p.m.). Wysokości względne maksymalne wartości osiągają w kręgu Lackowej i Ostrego Wierchu, dochodząc do 400 m. Z uwagi na dużą odporność skał budujących wzniesienia okolicy Wysowej, nie występują tu, w przeciwieństwie do innych części Beskidu Niskiego, osobliwe formy skalne czy jaskinie. Jedynie na stokach Ostrego Wierchu wyróżnić można jaskinię Zbójecka Piwnica, która jednak obecnie jest coraz bardziej zasypywana. Z doliną Ropy w Wysowej łączy jeszcze kilkanaście małych dolinek potoków, płynących z wzniesień, wśród których najbardziej znaną jest Dolina Łopacińskiego, znajdująca się we wschodniej części wsi.

Klimat

Wysowa znajduje się w regionie klimatów górskich (Starkel 1989), w piętrze umiarkowanie chłodnym (Niedźwiedź, Otrębska - Starklowa 1991). Obszar jest zaliczany do karpackiej dzielnicy klimatycznej. Średnia temperatura lipca wynosi 16,2 stopnia Celsjusza, a stycznia - 4,3 stopnia, roczna 5,8 stopnia. Długość zalegania pokrywy śnieżnej jest tu największa w całym Beskidzie Niskim, dochodząc do 120 dni, a w skrajnych przypadkach nawet do 145 dni. Bardzo dużą wartością odznaczają się opady roczne dochodzące do ponad 1000 mm w samej Wysowej i ponad 1100 mm na wzniesieniach, największe opady latem (czerwiec, lipiec), a najniższe zimą i jesienią (styczeń i październik). Dobra przewietrzalność terenu spowodowana jej znaczną szerokością i kierunkowi południowo-wschodniemu, jak w całym Beskidzie Niskim występuje bioklimat łagodnie bodźcowy z uwagi na położenie w górach. Okres wegetacyjny w Wysowej trwa średnio 185-195 dni. Występują górskie ciepłe wiatry południowe, lecz nie zaznaczają się one tak bardzo jak we wschodniej części Beskidu Niskiego.

Wody

Wody powierzchniowe
Na terenie Wysowej ma swoje źródła największa rzeka tej części Beskidu Niskiego - Ropa, która osiąga długość 78,9 km. Na terenie wsi do Ropy wpływa wiele małych potoków, z czego największe to Medwidek, Szumniak i Ripka, wypływające ze wzniesień Wysoty i Jaworu. Z uwagi na ukształtowanie terenu spadki są znaczne (do zbiornika Klimkówka 20%), a spływająca woda posiada dużą energię. Wezbrania są w okresie wiosennych roztopów, letnich opadów, grudniowych deszczy, niżówki występują najczęściej we wrześniu. W obrębie Wysowej Ropa oraz zasilające ją potoki prowadzą wodę I klasy, teren wsi to obszar źródliskowy ograniczony od południa wododziałem oddzielającym dorzecze Wisły od dorzecza Dunaju. Znikoma retencja powierzchniowa na stokach górskich, w wyniku zlodzenia Ropy trwa w Wysowej ponad 150 dni.

Wody podziemne i mineralne
Tabliczki informujące o składzie na ujęciach Franciszka i Aleksandry Wody występujące w rejonie Wysowej zaliczane są do drugiej strefy hydrochemicznej karpackich prowincji wód mineralnych. Wydajność ujęć wynosi od 0,06 m3/h do 9,0 m3/h, a głębokość waha się od 6 do 100 m. Wody mineralne należą do szczaw alkalicznych nasyconych wolnym dwutlenkiem węgla (szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe), o dużej różnorodności pierwiastków śladowych. Eksploatowanych jest 11 źródeł o mineralizacji ogólnej od 600 mg/dm3 do 25 000 mg/dm3. Źródła mineralne: Anna, Aleksandra, Bronisław, Franciszek, Henryk, Józef I, Józef II, Słone oraz W-12, W-15, W-16, W-19, W-20

źródło: wikipedia.org